Home » B2 » 3 » Προγραμματισμός ενός κινούμενου Ρομπότ

Προγραμματισμός ενός κινούμενου Ρομπότ

Πρακτική Άσκηση Εκπαιδευομένων στα ΠΑΚΕ Αττικής (ΠΕ19-20) Παχούλη Αγνή
Πλαίσιο Σχεδιασμού και Αναφοράς Σεναρίου (στο σχολείο)
Α’ ΜΕΡΟΣ. ΣΧΕΔΙΑΣΗ
1. Τίτλος σεναρίου
Προγραμματισμός ενός κινούμενου Ρομπότ, επεξεργασία μετρήσεων κίνησης και εξαγωγή
γραφικών παραστάσεων κίνησης με τη χρήση Υπολογιστικών Φύλλων
2. Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές
Πρόκειται για ένα διαθεματικό σενάριο, το οποίο μπορεί να ενταχθεί στη Φυσική και την
Πληροφορική. Απευθύνεται σε μαθητές της Β και Γ τάξης Γυμνασίου, αρκεί να έχει προηγηθεί η
διδασκαλία των προαπαιτούμενων γνώσεων που αναφέρονται παρακάτω.
3. Προαπαιτούμενες γνώσεις των μαθητών
Οι μαθητές έχουν ασχοληθεί με ρομποτικές κατασκευές και είναι εξοικειωμένοι με το δομικό υλικό της Lego
Mindstorms. Αντιθέτως, θα έρθουν πρώτη φορά σε επαφή με το λογισμικό Lego MindstormsNXT Edu, οπότε
θεωρούμε ότι στο προγραμματιστικό κομμάτι του ρομπότ δε διαθέτουν πρότερες γνώσεις.
Επιπλέον, στη Β τάξη Γυμνασίου ανέπτυξαν ικανότητες δημιουργίας υπολογιστικών φύλλων με σκοπό
την επίλυση προβλημάτων που αφορούν στην καταγραφή, ταξινόμηση, επεξεργασία και
αναπαράσταση δεδομένων, χρησιμοποιώντας συναρτήσεις. Δεν έχουν διδαχθεί πώς να
δημιουργήσουν γραφήματα μέσω υπολογιστικών φύλλων, αλλά έχει γίνει αναφορά σε γραφικές
παραστάσεις στα πλαίσια μαθημάτων Φυσικών Επιστημών και Μαθηματικών.
4.Στόχοι
Σκοπός του σεναρίου είναι οι μαθητές να μπορούν να δημιουργούν γραφήματα σε Υπολογιστικό
Φύλλο, επεξεργαζόμενοι δεδομένα που έχουν συλλέξει μέσω πειραματισμού, καθώς και να
ερμηνεύουν ένα γράφημα.
Γνωστικοί Στόχοι:
 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ
 Να χρησιμοποιούν κατάλληλο λογισμικό για να κινήσουν και να ελέγξουν την κινούμενη
οντότητα με τη βοήθεια κινητήρων
 Να ορίζουν τις κατάλληλες παραμέτρους στις εντολές προγραμματισμού που
χρησιμοποιούν
 Να διακρίνουν τον κατάλληλο τύπο συνάρτησης που πρέπει να χρησιμοποιήσουν για
υπολογισμούς στο υπολογιστικό φύλλο
 Να επιλέγουν τα κατάλληλα δεδομένα από το υπολογιστικό φύλλο για τη δημιουργία
γραφήματος
 Να ερμηνεύουν τα γραφήματα που δημιουργούνται μέσω υπολογιστικού φύλλου
Πρακτική Άσκηση Εκπαιδευομένων στα ΠΑΚΕ Αττικής (ΠΕ19-20) Παχούλη Αγνή
 ΦΥΣΙΚΗ
 Να μετρούν φυσικές ποσότητες που επιδρούν στη λειτουργία της οντότητας, όπως
χρόνο, ταχύτητα και απόσταση
 Να αναγνωρίζουν και να περιγράφουν το είδος κίνησης του ρομπότ
 Να επιλέγουν τον κατάλληλο τύπο υπολογισμού της ταχύτητας ευθύγραμμης κίνησης
ενός κινούμενου σώματος
Δεξιότητες:
 Να προγραμματίζουν ένα κινούμενο σώμα, χρησιμοποιώντας βασικές λειτουργίες του
λογισμικού LegoMindstormsNXTEdu
 Να μετρούν, με χρήση χάρακα, την απόσταση που διένυσε ένα κινούμενο σώμα
 Να εισάγουν δεδομένα σε κελιά υπολογιστικού φύλλου
 Να εισάγουν απλές σχέσεις υπολογισμού σε ένα υπολογιστικό φύλλο
 Να χρησιμοποιούν απλές συναρτήσεις του υπολογιστικού φύλλου για την επίλυση
προβλημάτων
 Να δημιουργούν απλά γραφήματα χρησιμοποιώντας δεδομένα ενός υπολογιστικού
φύλλου
 Να υπολογίζουν την ταχύτητα του ρομπότ χρησιμοποιώντας τον κατάλληλο τύπο (Φυσική)
 Να χρησιμοποιούν το διάγραμμα θέσης-χρόνου για να βρουν τη μετατόπιση του ρομπότ σε
διάφορα χρονικά διαστήματα (Φυσική)
 Να οργανώνονται και να ελέγχουν την πορεία της εργασίας τους
 Να διατυπώνουν και να αξιολογούν συμπεράσματα που στηρίζονται στα δεδομένα που
έχουν συλλέξει
 Να αξιοποιούν τεχνικές επίλυσης προβλήματος.
Στάσεις:
 Να συνεργάζονται και να προσφέρουν τις γνώσεις και τις ικανότητές τους στην ομάδα
για την υλοποίηση μιας εργασίας
 Να σέβονται την ιδιαιτερότητα του καθενός και τις απόψεις του
 Να αναπτύσσουν προσωπική και συλλογική ευθύνη ως μέλη μιας ομάδας
5. Απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή
Για την κατασκευή των ρομποτικών μοντέλων απαιτείται η χρήση κατάλληλου δομικού υλικού,
όπου στο σενάριο αυτό αξιοποιείται το δομικό υλικό της Lego Mindstorms. Ο
προγραμματισμός του ρομποτικού εξοπλισμού γίνεται με το λογισμικό Lego Mindstorms NXT
Edu, καθιστώντας απαραίτητη την εγκατάστασή του σε ηλεκτρονικό υπολογιστή. Άλλο
λογισμικό που θα χρησιμοποιηθεί είναι το Υπολογιστικό Φύλλο (π.χ. Open Office), με τη
βοήθεια του οποίου θα γίνει η επεξεργασία δεδομένων και η εξαγωγή των γραφημάτων. Για
την υλοποίηση των μετρήσεων χρειάζονται χάρακας και οι επιφάνειες (πλακάκι, μελαμίνη,
χαλί) πάνω στις οποίες θα κινηθεί το ρομπότ.
Πρακτική Άσκηση Εκπαιδευομένων στα ΠΑΚΕ Αττικής (ΠΕ19-20) Παχούλη Αγνή
6. Διάρκεια
Η υλοποίηση του σεναρίου απαιτεί τρεις διδακτικές ώρες, κατά προτίμηση συνεχόμενες ή 2
συνεχόμενα δίωρα.
7. Ανάλυση του περιεχόμενου
Οι μαθητές, χρησιμοποιώντας βασικές λειτουργίες του λογισμικού Lego Mindstorms NXT Edu, θα
κάνουν τα πρώτα τους βήματα στον προγραμματισμό δίνοντας κίνηση σε ένα ρομπότ. Επιπλέον, θα
αναπτύξουν/καλλιεργήσουν δεξιότητες που αφορούν στα Υπολογιστικά φύλλα, μαθαίνοντας να
δημιουργούν απλές γραφικές παραστάσεις. Όλα τα παραπάνω θα επιτευχθούν συνδυάζοντας τα
γνωστικά πεδία της Πληροφορικής, της Ρομποτικής, των Μαθηματικών και της Φυσικής.
Παράλληλα, επιδιώκεται να αναπτύξουν οι μαθητές πνεύμα συνεργασίας και προσφοράς γνώσης
και ικανοτήτων στην ομάδα για την υλοποίηση μιας εργασίας, να μάθουν να σέβονται την
ιδιαιτερότητα του καθενός και τις απόψεις του και να αναπτύξουν προσωπική και συλλογική
ευθύνη ως μέλη μιας ομάδας.
8. Εναλλακτικές αντιλήψεις των μαθητών
Από εμπειρία συναδέλφων που διδάσκουν Φυσική και Μαθηματικά, επισημαίνεται ότι οι μαθητές
δυσκολεύονται τόσο στην αποκωδικοποίηση γραφικών παραστάσεων όσο και στην εξαγωγή
συμπερασμάτων μεταξύ μεγεθών.
Για την αντιμετώπιση των παραπάνω αντιλήψεων σχεδιάστηκαν κατάλληλες δραστηριότητες, μέσω
των οποίων οι μαθητές θα διευκολυνθούν στην κατανόηση των γραφικών παραστάσεων. Η
επεξεργασία δεδομένων που έχουν προέλθει μέσω πειραματισμού, συμβάλλει στην καλύτερη
ερμηνεία των γραφικών παραστάσεων, αφού οι μαθητές γνωρίζουν πως προέκυψαν τα μεγέθη που
απεικονίζονται στο γράφημα (απόσταση – χρόνος -ταχύτητα) καθώς και την μεταξύ τους σχέση. Σε
αντίθετη περίπτωση, αν δηλαδή καλούνταν να δημιουργήσουν γραφική παράσταση με δοσμένα
δεδομένα, οι πιθανότητες αποκωδικοποίησης της γραφικής παράστασης θα ήταν μικρότερες.
9. Συσχετισμός με το Αναλυτικό Πρόγραμμα
Η ανάπτυξη του σεναρίου ακολουθεί το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών της Β Γυμνασίου,
συνδυάζοντας τα γνωστικά πεδία της Φυσικής και της Πληροφορικής. Συγκεκριμένα, για το
μάθημα της Πληροφορικής εμπλέκει την επίλυση προβλημάτων με Υπολογιστικά Φύλλα, της
ενότητας «Διερευνώ, ανακαλύπτω και λύνω προβλήματα με ΤΠΕ». Στη Φυσική εμπλέκονται
έννοιες του 2ου
και 3
ου
κεφαλαίου, που αναφέρονται αντίστοιχα σε «Κίνηση» και «Δυνάμεις».
10. Οργάνωση τάξης
Για την υλοποίηση του σεναρίου, οι μαθητές θα χωριστούν σε τρεις ομάδες των πέντε ατόμων. Ο
χωρισμός τον ομάδων γίνεται από τον εκπαιδευτικό, ώστε να είναι όσο το δυνατόν πιο
ομοιογενής η σύνθεση των ομάδων. Μεταξύ των πέντε ατόμων κάθε ομάδας κατανέμονται ρόλοι,
προκειμένου να συμμετέχουν όλα τα μέλη της ομάδας στη δραστηριότητα. Επιπλέον, σε κάθε
ρόλο αντιστοιχούν συγκεκριμένες αρμοδιότητες, συμβάλλοντας σημαντικά στην ολοκλήρωση του
σεναρίου εντός της προτεινόμενης χρονικής διάρκειας.
Πρακτική Άσκηση Εκπαιδευομένων στα ΠΑΚΕ Αττικής (ΠΕ19-20) Παχούλη Αγνή
Συγκεκριμένα, οι ρόλοι είναι οι εξής:
 ένας ΧΕΙΡΙΣΤΗΣ ΡΟΜΠΟΤ θα είναι υπεύθυνος για την τοποθέτηση του ρομπότ στην
αφετηρία κατά τη διεξαγωγή των μετρήσεων
 ένας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΗΣ θα προγραμματίζει κάθε φορά το ρομπότ (Lego Mindstorms
NXT Edu) ώστε να κινείται για συγκεκριμένο χρόνο
 ένας ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ με τη χρήση χάρακα θα μετράει την απόσταση που
διένυσε το ρομπότ σε συγκεκριμένο χρόνο και θα προσφωνεί τα αποτελέσματα
 ένας ΚΑΤΑΧΩΡΗΤΗΣ καταγράφει τα αποτελέσματα σε κατάλληλα διαμορφωμένο πίνακα
σε Υπολογιστικό Φύλλο (αρχείο μετρήσεις.xls)
Μετά την ολοκλήρωση των μετρήσεων, δύο μαθητές θα επεξεργαστούν τα δεδομένα μέσω
Υπολογιστικού Φύλλου και θα εξάγουν τα ζητούμενα γραφήματα (θέσης-χρόνου, ταχύτηταςχρόνου). Αφού ολοκληρωθεί το πειραματικό μέρος, όλα τα μέλη της ομάδας απαντούν στις
ερωτήσεις κατανόησης και αξιολόγησης.
Κάθε ομάδα θα διαθέτει δικό της ρομποτικό μοντέλο, έναν υπολογιστή με τα απαραίτητα
λογισμικά (Lego Mindstorms NXT Edu και Open Office), ένα χάρακα για τις μετρήσεις, καθώς και
την επιφάνεια πάνω στην οποία θα κινηθεί το ρομπότ. Κάθε ομάδα θα έχει επιφάνεια από
διαφορετικό υλικό (πλακάκι, μελαμίνη, χαλί), ώστε να γίνει σύγκριση των τελικών
αποτελεσμάτων και παρουσίαση των συμπερασμάτων στην ολομέλεια. Το συγκεκριμένο σενάριο
μπορεί να διεξαχθεί σε οποιονδήποτε χώρο, αρκεί να υπάρχουν οι απαραίτητοι υπολογιστές και
αρκετός χώρος για την υλοποίηση του πειραματικού μέρους.

Όλοι οι μαθητές κατέχουν βασικές δεξιότητες χρήσης του υπολογιστή, είναι εξοικειωμένοι με
τα Υπολογιστικά Φύλλα αλλά δεν έχουν ξαναχρησιμοποιήσει το λογισμικό Lego Mindstorms
NXT Edu. Στις ζητούμενες δραστηριότητες όμως, οι εντολές προγραμματισμού είναι απλές,
χρειάζεται να επέμβουν σε πολύ συγκεκριμένες παραμέτρους του προγράμματος, καθιστώντας
την εμπλοκή τους εφικτή.
11. Διδακτικές προσεγγίσεις και στρατηγικές
Οι διδακτικές παρεμβάσεις που εντάσσει ο εκπαιδευτικός στο διδακτικό σχεδιασμό μιας
δραστηριότητας καθορίζουν την αναμενόμενη γνωστική ενεργοποίηση των μαθητών κατά τη διάρκεια
της υλοποίησής της.
Στο παρόν σενάριο κρίθηκε σκόπιμο να χρησιμοποιηθούν διάφορες διδακτικές τεχνικές, ώστε να
επιτευχθούν τα βέλτιστα μαθησιακά αποτελέσματα και να κινητοποιηθεί το μαθησιακό
ενδιαφέρον. Επιπλέον, η ένταξη πολλαπλών διδακτικών τεχνικών στη διδασκαλία ικανοποιεί τις
ανάγκες και το στιλ μάθησης των μαθητών, αυξάνοντας την προσαρμοστικότητά τους, καθώς
εξασκούνται σε εναλλακτικές συνθήκες μάθησης. Οι διδακτικές τεχνικές που αξιοποιήθηκαν στο
συγκεκριμένο σενάριο αναφέρονται παρακάτω:
 Πρακτική άσκηση: οι μαθητές καλούνται να εκτελέσουν δραστηριότητες που υποδεικνύει ο
εκπαιδευτικός μέσω ενός φύλλου εργασίας με σαφείς οδηγίες. Συγκεκριμένα, οι μαθητές
Πρακτική Άσκηση Εκπαιδευομένων στα ΠΑΚΕ Αττικής (ΠΕ19-20) Παχούλη Αγνή
δίνουν κίνηση στο ρομπότ προγραμματίζοντάς το κατάλληλα και μετρώντας το μήκος της
διαδρομής που διένυσε σε κάθε περίπτωση. Επιπλέον, με τη χρήση Υπολογιστικών
Φύλλων επεξεργάζονται τις μετρήσεις και εξάγουν γραφικές παραστάσεις. Μέσα από την
πρακτική άσκηση δίνεται η δυνατότητα στους μαθητές να μάθουν «κάνοντας» (learning by
doing) και αυξάνεται η αυτοπεποίθησή τους μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της
δραστηριότητας.
 Καθοδηγούμενη Διερεύνηση (scaffolding): καθοδηγούμενοι από αναλυτικά βήματα του
φύλλου εργασίας, οι μαθητές αρχικά διερευνούν την κίνηση του ρομπότ και τις
παραμέτρους μεταβολής της. Στη συνέχεια, συλλέγουν και οργανώνουν τις μετρήσεις
προκειμένου να δημιουργήσουν τις γραφικές παραστάσεις ταχύτητας-χρόνου,
διαστήματος-χρόνου σε Υπολογιστικό Φύλλο και διατυπώνουν τα συμπεράσματά τους.
 Πειραματισμός: είναι η δράση στην οποία οι μαθητές καλούνται να λύσουν ένα πρόβλημα ή
να απαντήσουν σε μία ερώτηση, χρησιμοποιώντας διαδραστικά περιβάλλοντα μέσα στα
οποία μπορούν να υλοποιηθούν οι πειραματισμοί. Οι προσομοιώσεις και οι μικρόκοσμοι
αποτελούν ιδανικό περιβάλλον για τέτοιου τύπου δράσεις. Στο σενάριό μας χρησιμοποιείται
το προγραμματιστικό περιβάλλον Lego Mindstorms NXT Edu, όπου οι μαθητές,
τροποποιώντας τις παραμέτρους κίνησης του ρομπότ (διάρκεια κίνησης, ταχύτητα
κίνησης, φορά κίνησης), πειραματίζονται μελετώντας την κίνησή του.
 Ομαδοσυνεργατική με ρόλους: οι μαθητές κατανεμημένοι σε ομάδες των πέντε ατόμων
πραγματοποιούν δραστηριότητες, επιλύουν προβλήματα και καταλήγουν σε συμπεράσματα.
Κάθε μαθητής υποδύεται συγκεκριμένο ρόλο και είναι υπεύθυνος για συγκεκριμένα βήματα
δραστηριοτήτων. Η εργασία σε ομάδα ενισχύει την ενεργή συμμετοχή των μαθητών,
ενθαρρύνει τη συνεργασία τους, αναπτύσσει την ελεύθερη έκφραση ιδεών και την
αυθόρμητη ανταλλαγή απόψεων, αποτελώντας έναν ευχάριστο τρόπο μάθησης. Ο
εκπαιδευτικός καθορίζει με σαφήνεια τον καταμερισμό του έργου και το προϊόν συνεργασίας,
παρακολουθώντας την εργασία κάθε ομάδας και παρεμβαίνοντας όπου χρειαστεί (π.χ. όταν
ένα μέλος της ομάδας δεν συμμετέχει στην εργασία ή αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου την
εργασία).
12. Περιγραφή σεναρίου
Το σενάριο αποτελείται από δύο φύλλα εργασίας, με προτεινόμενη διάρκεια διδασκαλίας δύο
συνεχόμενες ώρες ανά φύλλο εργασίας. Πριν την είσοδο των μαθητών στον χώρο διεξαγωγής του
σεναρίου (στη δική μας περίπτωση το εργαστήριο Πληροφορικής), ο εκπαιδευτικός έχει εξασφαλίσει:
1. την παροχή του κατάλληλου ρομποτικού εξοπλισμού (Lego Mindstorms NXT) σε κάθε
ομαδική θέση εργασίας,
2. την εγκατάσταση του λογισμικού LegoMindstormsNXTEdu στον υπολογιστή κάθε ομάδας,
3. την τοποθέτηση του χάρακα μέτρησης παράλληλα στην επιφάνεια κίνησης του ρομπότ
για διευκόλυνση των μαθητών κατά τη διεξαγωγή των μετρήσεων απόστασης,
4. την τοποθέτηση των εκτυπωμένων φύλλων εργασίας – ένα πακέτο ανά ομάδα – δίπλα σε
κάθε σταθμό εργασίας.
Κατά την είσοδο των μαθητών, ο εκπαιδευτικός με σύντομη εισήγηση παρουσιάζει στους μαθητές τα
Πρακτική Άσκηση Εκπαιδευομένων στα ΠΑΚΕ Αττικής (ΠΕ19-20) Παχούλη Αγνή
απαραίτητα στοιχεία (π.χ. γνωστοποίηση διδακτικών στόχων, επισήμανση παρανοήσεων και δυσνόητων
σημείων, καθοδήγηση της διδακτικής διαδικασίας), χωρίς να υπεισέρχεται σε λεπτομέρειες (10 λεπτά).
Αφού κοινοποιήσει το διαχωρισμό των ομάδων και υποδείξει τη θέση εργασίας κάθε ομάδας (επιφάνεια
με πλακάκι, μελαμίνη, χαλί), οι μαθητές καλούνται εντός 10 λεπτών να κατανείμουν μεταξύ τους
ρόλους (χειριστής ρομπότ – προγραμματιστής – υπεύθυνος μετρήσεων – καταχωρητής – επεξεργασία
Υπολογιστικού Φύλλου), διαβάζοντας το επεξηγηματικό κείμενο που αναφέρεται στις αρμοδιότητες
κάθε ρόλου (αρχείο Σύνθεση_Ομάδων.docx). Όταν ολοκληρωθεί η παραπάνω διαδικασία και οι
μαθητές δηλώσουν το όνομα που αντιστοιχεί σε κάθε ρόλο, καλούνται να ξεκινήσουν να εργάζονται στο
πρώτο φύλλο εργασίας, όπου τους δίνονται επισημάνσεις/επεξηγήσεις για τις εργασίες που
καλούνται να φέρουν σε πέρας.
Προσοχή! Στα Φύλλα Εργασίας χρησιμοποιείται το παρακάτω σύμβολο:
Μελέτη κειμένου θεωρίας : Χρησιμοποιείται για να δείξει ότι έχουμε θεωρία που αφορά το
κομμάτι της δραστηριότητας που θα ακολουθήσει.
Φύλλο Εργασίας 1: Ακολούθησε τις εντολές μου!
Διάρκεια: 2 συνεχόμενες διδακτικές ώρες
Σκοπός του 1ου φύλλου εργασίας είναι να εισαχθούν οι μαθητές στη δημιουργία προγραμμάτων
κίνησης ενός ρομπότ και να μελετήσουν την κίνησή του.
Στόχοι:
o Να χρησιμοποιούν κατάλληλο λογισμικό για να κινήσουν και να ελέγξουν την κινούμενη
οντότητα με τη βοήθεια κινητήρων
o Να ορίζουν τις κατάλληλες παραμέτρους στις εντολές προγραμματισμού που χρησιμοποιούν
o Να προγραμματίζουν ένα κινούμενο σώμα, χρησιμοποιώντας βασικές λειτουργίες του
λογισμικού LegoMindstormsNXTEdu
o Να μετρούν, με χρήση χάρακα, την απόσταση που διένυσε ένα κινούμενο σώμα.
o Να μετρούν φυσικές ποσότητες που επιδρούν στη λειτουργία της οντότητας, όπως χρόνο,
ταχύτητα και απόσταση
o Να αναγνωρίζουν και να περιγράφουν το είδος κίνησης του ρομπότ
o Να επιλέγουν τον κατάλληλο τύπο υπολογισμού της ταχύτητας ενός κινούμενου σώματος
o Να οργανώνονται και να ελέγχουν την πορεία της εργασίας τους
o Να διατυπώνουν και να αξιολογούν συμπεράσματα που στηρίζονται στα δεδομένα που
έχουν συλλέξει
o Να αξιοποιούν τεχνικές επίλυσης προβλήματος
 Δραστηριότητα 1η
: Ας πειραματιστούμε…
Οι μαθητές έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με το προγραμματιστικό περιβάλλον του
λογισμικού Lego Mindstorms NXT Edu, όπου μέσω αναλυτικών οδηγιών καλούνται να συνθέσουν
το πρώτο τους πρόγραμμα και να θέσουν σε κίνηση το ρομπότ. Έμφαση δίνεται στη διαδικασία
Πρακτική Άσκηση Εκπαιδευομένων στα ΠΑΚΕ Αττικής (ΠΕ19-20) Παχούλη Αγνή
μεταφοράς του προγράμματος από τον υπολογιστή στην κεντρική μονάδα του ρομπότ.
 Δραστηριότητα 2η
: Τα πρώτα βήματα του ρομπότ
Στο πλαίσιο της 2
ης δραστηριότητας, οι μαθητές διερευνούν τις δυνατότητες που παρέχει το
περιβάλλον Lego Mindstorms NXT Edu για την παραμετροποίηση της εντολής κίνησης του ρομπότ
(μπλοκ κίνησης MOVE). Δοκιμάζουν τους πειραματισμούς που προτείνονται στο φύλλο εργασίας,
τροποποιώντας την ταχύτητα κίνησης και τη διάρκεια, παρατηρούν το αποτέλεσμα των ενεργειών
τους και απαντούν στα δοσμένα ερωτήματα.
 Δραστηριότητα 3η
: Με ποια ταχύτητα κινείται το ρομπότ;
Οι μαθητές καλούνται να συνθέσουν προγράμματα που θα εξασφαλίζουν την ευθύγραμμη
κίνηση του ρομποτ για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα. Ανακαλώντας πρότερες γνώσεις από
το πεδίο της Φυσικής είναι σε θέση να υπολογίσουν την ταχύτητα κίνησης του ρομπότ (τύπος
ευθύγραμμης ομαλής κίνησης υ=Δx/Δt). Με τη βοήθεια του χάρακα μετρούν το μήκος της
διαδρομής που διένυσε το ρομπότ σε κάθε περίπτωση και καταγράφουν τα αποτελέσματα στο
δοσμένο πίνακα του φύλλου εργασίας.
Στη συνέχεια δίνεται το 2
ο Φύλλο Εργασίας με επισημάνσεις/επεξηγήσεις για τις εργασίες που
καλούνται να φέρουν σε πέρας οι μαθητές.
Φύλλο Εργασίας 2: Μελέτησε την κίνησή μου!
Διάρκεια: 2 συνεχόμενες διδακτικές ώρες
Σκοπός του 2ου φύλλου εργασίας είναι οι μαθητές να επεξεργαστούν τις μετρήσεις που
προέκυψαν από το 1ο
φύλλο εργασίας και να εξάγουν συμπεράσματα σε μορφή γραφικών
παραστάσεων με τη χρήση Υπολογιστικού Φύλλου
Στόχοι:
o Να εισάγουν δεδομένα σε κελιά υπολογιστικού φύλλου
o Να διακρίνουν τον κατάλληλο τύπο συνάρτησης που πρέπει να χρησιμοποιήσουν για
υπολογισμούς στο υπολογιστικό φύλλο
o Να εισάγουν απλές σχέσεις υπολογισμού σε ένα υπολογιστικό φύλλο
o Να χρησιμοποιούν απλές συναρτήσεις του υπολογιστικού φύλλου για την επίλυση
προβλημάτων
o Να επιλέγουν τα κατάλληλα δεδομένα από το υπολογιστικό φύλλο για τη δημιουργία
γραφήματος
o Να δημιουργούν απλά γραφήματα χρησιμοποιώντας δεδομένα ενός υπολογιστικού φύλλου
o Να ερμηνεύουν τα γραφήματα που δημιουργούνται μέσω υπολογιστικού φύλλου
o Να υπολογίζουν την ταχύτητα του ρομπότ χρησιμοποιώντας τον κατάλληλο τύπο
o Να χρησιμοποιούν το διάγραμμα θέσης-χρόνου για να βρουν τη μετατόπιση του ρομπότ σε διάφορα
χρονικά διαστήματα
o Να οργανώνονται και να ελέγχουν την πορεία της εργασίας τους
Πρακτική Άσκηση Εκπαιδευομένων στα ΠΑΚΕ Αττικής (ΠΕ19-20) Παχούλη Αγνή
o Να διατυπώνουν και να αξιολογούν συμπεράσματα που στηρίζονται στα δεδομένα που
έχουν συλλέξει
o Να αξιοποιούν τεχνικές επίλυσης προβλήματος
 Δραστηριότητα 1η
: Εισαγωγή και επεξεργασία στοιχείων σε Υπολογιστικό Φύλλο
Σε κατάλληλα διαμορφωμένο πίνακα δοσμένου υπολογιστικού φύλλου (αρχείο μετρήσεις.xls), οι
μαθητές καταχωρούν ηλεκτρονικά τα διαστήματα που διένυσε το ρομπότ και προέκυψαν από το
πειραματικό μέρος του 1ου φύλλου εργασίας. Ανακαλώντας πρότερες γνώσεις από το πεδίο της
Πληροφορικής, είναι ικανοί να χρησιμοποιήσουν κατάλληλες μαθηματικές πράξεις και
συναρτήσεις για τον υπολογισμό της ταχύτητας ευθύγραμμης κίνησης του ρομπότ για κάθε
περίπτωση.
 Δραστηριότητα 2η
: Παρουσίαση αποτελεσμάτων μέσω Γραφημάτων
Βασιζόμενοι στα πειραματικά δεδομένα του πίνακα μετρήσεων και στην αναλυτική καθοδήγηση,
οι μαθητές εξοικειώνονται με το σχεδιασμό γραφικών παραστάσεων μέσω Υπολογιστικού
Φύλλου (νέα γνώση). Καθώς τα δεδομένα που απεικονίζονται στις δύο γραφικές παραστάσεις (xt, υ-t) έχουν προκύψει από δικές τους μετρήσεις, διευκολύνονται στην ερμηνεία των γραφικών
παραστάσεων που δημιούργησαν.
 Δραστηριότητα 3η
: Αξιολογήστε την προσπάθειά σας!
Αφού ολοκληρωθεί το πειραματικό μέρος, όλα τα μέλη της ομάδας απαντούν στις ερωτήσεις
κατανόησης και αξιολόγησης. Έμφαση δίνεται στις δυσκολίες που τυχόν προέκυψαν, καθώς και
στην ορθότητα των αποτελεσμάτων.
Πρακτική Άσκηση Εκπαιδευομένων στα ΠΑΚΕ Αττικής (ΠΕ19-20) Παχούλη Αγνή
13. Φύλλα εργασίας
Φύλλο Εργασίας 1: Ακολούθησε τις εντολές μου!
Προγραμματισμός ενός κινούμενου ρομπότ
Γεια σας! Είμαι το ρομπότ σας και θέλω να μου δώσετε κίνηση! Για να το πετύχετε αυτό πρέπει
να χρησιμοποιήσετε το λογισμικό Lego Mindstorms NXT Edu που είναι εγκατεστημένο στον
υπολογιστή σας. Ακολουθώντας τα βήματα που φαίνονται στην παρακάτω εικόνα, θα μπορέσετε
να μπείτε στο προγραμματιστικό περιβάλλον και με τις κατάλληλες εντολές κίνησης να με
καθοδηγήσετε. Στηρίζομαι πάνω σας 
Μην ανησυχείτε αν ασχολείστε πρώτη φορά με τον προγραμματισμό. Όπως μπορείτε να
διακρίνετε, το περιβάλλον της εφαρμογής είναι γραφικό και στην πορεία θα διαπιστώσετε ότι
είναι και εύχρηστο.
Για τη δημιουργία του πρώτου προγράμματός
σας, πατήστε το κουμπί Go της επιλογής Start
New Program. Μόλις εισήλθατε στο
περιβάλλον δημιουργίας προγραμμάτων.
Πριν ξεκινήσετε να με προγραμματίζεται, ας μάθουμε τι κάνει το μπλοκ κίνησης MOVE, που
βρίσκεται στην πλήρη παλέτα προγραμματισμού και περικλείεται στη μαύρη περιοχή.
Πρακτική Άσκηση Εκπαιδευομένων στα ΠΑΚΕ Αττικής (ΠΕ19-20) Παχούλη Αγνή
Αυτό το μπλοκ χρησιμοποιείται για να
καθορίσει αν το ρομπότ θα κινηθεί μπροστά ή
πίσω σε ευθεία γραμμή, ή αν θα στρίψει
ακολουθώντας κάποια καμπύλη τροχιά.
Παρακάτω θα διαπιστώσετε ότι έχετε τη
δυνατότητα να προσδιορίσετε πόσο μακριά θα
φτάνει το ρομπότ, τροποποιώντας
συγκεκριμένο πεδίο δεδομένων.
Δραστηριότητα 1η
: Ας πειραματιστούμε…
Για να μπορέσω να κινηθώ, ακολουθήστε τα παρακάτω βήματα:
Βήμα 1: Τοποθετήστε στην επιφάνεια εργασίας το μπλοκ κίνησης MOVE και συνδέστε το στη
δέσμη ενεργειών.
Βήμα 2: Αποθηκεύστε το αρχείο στον φάκελο της ομάδας σας, δίνοντας όνομα αρχείου
move_test.
Βήμα 3: Για να με θέσετε σε λειτουργία πατήστε το πορτοκαλί κουμπί που βρίσκεται στην
κεντρική μονάδα μου. Συνδέστε με μέσω του USB καλωδίου με τον υπολογιστή και πατώντας το
κάτω αριστερό κουμπί download του ελεγκτή μεταφέρεται το πρόγραμμα move_test στη μνήμη
μου.
Βήμα 4: Βεβαιωθείτε ότι οι κινητήρες είναι συνδεδεμένοι στις θύρες B, C. Αποσυνδέστε από
πάνω μου το USB καλώδιο και πατήστε το πορτοκαλί κουμπί για να εκτελεστεί το πρώτο σας
πρόγραμμα!
Μπορείτε να περιγράψετε την κίνησή μου;
Δραστηριότητα 2
η
: Τα πρώτα βήματα του ρομπότ
Βήμα 1: Μόλις επιλέξετε το μπλοκ (με αριστερό κλικ πάνω του) εμφανίζεται στο κάτω μέρος της
οθόνης μια κάρτα με τις ρυθμίσεις του μπλοκ MOVE. Δοκιμάστε τους πειραματισμούς που
προτείνονται παρακάτω και απαντήστε στα αντίστοιχα ερωτήματα.
Πρακτική Άσκηση Εκπαιδευομένων στα ΠΑΚΕ Αττικής (ΠΕ19-20) Παχούλη Αγνή
 Πειραματισμός 1: Τροποποιήστε την τιμή του Power και εκτελέστε το πρόγραμμα. Πως
επηρεάζει αυτή η αλλαγή την κίνησή μου;
 Πειραματισμός 2: Πατήστε στο αναδυόμενο μενού 5 (Duration) και δοκιμάστε τις επιλογές
που σας δίνονται. Περιγράψτε την κίνησή μου για κάθε μία από τις παρακάτω περιπτώσεις.
(α) duration: unlimited
(β) duration: 4 seconds
(γ) duration: 360 degrees
(δ) duration: 1 rotation
 Πειραματισμός 3: Αλλάξτε τις επιλογές στην περιοχή 2 (Direction) και παρατηρείστε τι
συμβαίνει.
Δραστηριότητα 3
η
: Με ποια ταχύτητα κινείται το ρομπότ;
Βήμα 1: Μπορείτε να υπολογίσετε την ταχύτητα κίνησής μου;
 Από τη Φυσική γνωρίζετε ότι για να περιγράψετε την κίνηση ενός σώματος με ακρίβεια,
πρέπει να ξέρετε κάθε χρονική στιγμή που βρίσκεται το σώμα.
 Η ταχύτητα ενός σώματος συνδέεται με δύο μεγέθη: το μήκος της διαδρομής και το χρόνο.
 Ποιο τύπο χρησιμοποιούμε για να υπολογίσουμε τη μέση ταχύτητα ευθύγραμμης κίνηση ενός
σώματος;
Βήμα 2: Ξεκινώντας κάθε φορά από τη γραμμή εκκίνησης της διαδρομής, προγραμματίστε με
ώστε να κινούμαι ευθεία για όσο χρόνο αναφέρεται στον παρακάτω πίνακα. Για όλες τις
περιπτώσεις, θέστε στο πεδίο Power της κάρτας ρυθμίσεων τιμή 50 και ονομάστε το πρόγραμμα
σύμφωνα με τον πίνακα. Συμπληρώστε το μήκος της διαδρομής που διανύω σε κάθε περίπτωση.
Για εγκυρότερα αποτελέσματα, κάθε περίπτωση (χρόνος 1-2-3-4-5 δευτερόλεπτα) θα εκτελεστεί
τέσσερις φορές.
μέση ταχύτητα υ =
Πρακτική Άσκηση Εκπαιδευομένων στα ΠΑΚΕ Αττικής (ΠΕ19-20) Παχούλη Αγνή
Αρχείο Χρόνος (δευτερόλεπτα) Διάστημα (εκατοστά)
Move_1sec
1
1
1
1
Move_2sec
2
2
2
2
Move_3sec
3
3
3
3
Move_4sec
4
4
4
4
Move_5sec
5
5
5
5
Πρακτική Άσκηση Εκπαιδευομένων στα ΠΑΚΕ Αττικής (ΠΕ19-20) Παχούλη Αγνή
Φύλλο Εργασίας 2: Μελέτησε την κίνησή μου!
Επεξεργασία μετρήσεων και εξαγωγή συμπερασμάτων με τη χρήση Υπολογιστικών Φύλλων
Δραστηριότητα 1η
: Εισαγωγή και επεξεργασία στοιχείων σε Υπολογιστικό Φύλλο
Βήμα 1: Ανοίξτε το αρχείο μετρήσεις που βρίσκεται αποθηκευμένο στο φάκελο της ομάδας σας.
Καταχωρήστε ηλεκτρονικά στα αντίστοιχα πεδία του δοσμένου πίνακα τα διαστήματα που
διένυσε το ρομπότ κάθε χρονική περίοδο (κελιά C8:C27).
Βήμα 2: Με χρήση μαθηματικών πράξεων υπολογίστε την ταχύτητα ευθύγραμμης κίνησης του
ρομπότ για κάθε περίπτωση (κελιά D8:D27)
 Για να πραγματοποιηθεί μία πράξη σε ένα κελί, πρέπει να βάλετε ένα σύμβολο πριν την
πράξη. Ποιο σύμβολο τοποθετούμε πριν την πράξη;
 Ποια μαθηματική σχέση θα εισάγετε στο κελί D8 για τον υπολογισμό της ταχύτητας του
ρομπότ μετά από 1 δευτερόλεπτο κίνησης;
Βήμα 3: Με χρήση συνάρτησης υπολογίστε το μέσο διάστημα που διανύει το ρομπότ σε κάθε
περίπτωση (κελιά G8:G12).
 Ποια συνάρτηση θα χρησιμοποιήσετε για υπολογισμό μέσου όρου;
Βήμα 4: Με χρήση συνάρτησης υπολογίστε τη μέση ταχύτητα ευθύγραμμης κίνησης του ρομπότ
σε εκατοστά/δευτερόλεπτο για κάθε περίπτωση (κελιά H8:H12).
Δραστηριότητα 2
η
: Παρουσίαση αποτελεσμάτων μέσω Γραφημάτων
Βήμα 1: Με βάση τα πειραματικά δεδομένα του πίνακα μετρήσεων, ακολουθήστε τις παρακάτω
οδηγίες για να σχεδιάσετε γράφημα που θα απεικονίζει τη θέση του ρομπότ σε συνάρτηση με
το χρόνο (x-t).
 Αρχικά πρέπει να επιλέξετε τα δεδομένα που θέλετε να περιέχονται στο γράφημα. Αφού
πρόκειται για γράφημα διαστήματος-χρόνου (x-t), επιλέξτε τα κελιά G7:G12.
 Από το μενού επιλέξτε ΕΙΣΑΓΩΓΗ  ΓΡΑΦΗΜΑ
 Επιλέξτε τύπο γραφήματος Γραμμή με δείκτες  Επόμενο  Επόμενο
 Στην καρτέλα Ετικέτες ορίστε στο πεδίο Τίτλος Γραφήματος «Διάγραμμα Θέσης-Χρόνου
(x-t)», τίτλος άξονα x «Χρόνος (δευτερόλεπτα)» και τίτλος άξονα y «Διάστημα
(εκατοστά)»  Επόμενο
 Καθορίστε που θα τοποθετηθεί το γράφημα (Ως αντικείμενο στο φύλλο x-t)
Πρακτική Άσκηση Εκπαιδευομένων στα ΠΑΚΕ Αττικής (ΠΕ19-20) Παχούλη Αγνή
 Σχεδιάστε τη μορφή της γραφικής παράστασης που προκύπτει.
Βήμα 2: Με βάση τα πειραματικά δεδομένα του πίνακα μετρήσεων, σχεδιάστε το γράφημα της
ταχύτητας του ρομπότ σε συνάρτηση με το χρόνο (υ-t). Το γράφημα να τοποθετηθεί ως
αντικείμενο στο φύλλο υ-t. Στην καρτέλα Ετικέτες ορίστε στο πεδίο Τίτλος Γραφήματος
«Διάγραμμα Ταχύτητας-Χρόνου (υ-t)», τίτλος άξονα x «Χρόνος (δευτερόλεπτα)» και τίτλος άξονα y
«Ταχύτητα (εκατοστά/δευτερόλεπτο)»
 Ποια δεδομένα πρέπει να επιλέξετε;
 Για να επιλέξουμε μη συνεχόμενα κελιά, ποιο πλήκτρο πατάμε παρατεταμένα;
 Σχεδιάστε τη μορφή της γραφικής παράστασης που προκύπτει.
 Παρατηρώντας το διάγραμμα θέσης-χρόνου (x-t), μπορείτε να βρείτε πόση απόσταση
διένυσε το ρομπότ μεταξύ 2ου και 4ου δευτερολέπτου; Περιγράψτε τη διαδικασία.
Κελιά:
Πρακτική Άσκηση Εκπαιδευομένων στα ΠΑΚΕ Αττικής (ΠΕ19-20) Παχούλη Αγνή
 Τι συμπεραίνετε για την ταχύτητα που έχει το ρομπότ κατά την κίνησή του; Τι κίνηση
κάνει το ρομπότ;
 Θα μπορούσε το ρομπότ να εκτελέσει ευθύγραμμη ομαλή κίνηση;
Δραστηριότητα 3
η
: Αξιολογήστε την προσπάθειά σας!
 Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίσατε στην πειραματική διαδικασία; Είστε ικανοποιημένοι
από τις μετρήσεις σας; Εξηγήστε γιατί.
Πρακτική Άσκηση Εκπαιδευομένων στα ΠΑΚΕ Αττικής (ΠΕ19-20) Παχούλη Αγνή
14. Αξιολόγηση των μαθητών
Η αξιολόγηση των μαθητών, σε ομαδικό επίπεδο, θα γίνει από τα συμπληρωμένα φύλλα
εργασίας που οι ομάδες καλούνται να παραδώσουν μετά την ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων.
Σε ατομικό επίπεδο, η αξιολόγηση θα προκύψει από την παρατήρηση και τη συμμετοχή του
μαθητή καθ’ όλη τη διάρκεια του σεναρίου. Κατά τη διάρκεια της εργασίας ο εκπαιδευτικός
παρακολουθεί τις δραστηριότητες των μαθητών του ώστε να εντοπίσει τυχόν ελλείψεις που
έχουν.
Στο τέλος του σεναρίου οι μαθητές καλούνται να απαντήσουν ατομικά σε ένα ερωτηματολόγιο με
ερωτήσεις ανοικτού και κλειστού τύπου πάνω στα κύρια σημεία του μαθήματος. Το ατομικό
ερωτηματολόγιο και το φύλλο εργασίας που παραδίδεται συμπληρωμένο από κάθε ομάδα θα
αξιοποιηθούν ως ανατροφοδότηση για την όλη διαδικασία.
15. Προβλέπεται εργασία στο σπίτι;
ΟΧΙ
16. Βιβλιογραφία (Πρόσθετες πληροφορίες)
Γρηγοριάδου Μ., Γόγουλου Α., Γουλή Ε., Γλέζου Κ., Μπούμπουκα Μ., Παπανικολάου Κ.,
Τσαγκάνου Γ., Κανίδης Ε., Δουκάκης Δ., Φράγκου Σ., Βεργίνης Η., Διδακτικές
Προσεγγίσεις και Εργαλεία για τη διδασκαλία της Πληροφορικής, Εκδόσεις Νέων
Τεχνολογιών 2009